Η θέση της Εναλλακτικής Πρωτοβουλίας Δικηγόρων για τη Διαμεσολάβηση

Posted: 16 Φεβρουαρίου, 2014 in Uncategorized

ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ: ΕΝΑΣ ΜΟΝΤΕΡΝΟΣ ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ

Ήδη από την έναρξη ισχύος του ν. 3898/2010 για τη διαμεσολάβηση στις αστικές και εμπορικές υποθέσεις, έχουν περάσει πάνω από τρία χρόνια και διαφαίνεται ξεκάθαρα τόσο η αγωνία των εμπνευστών της να την επιβάλλουν πάση θυσία στην ελληνική έννομη τάξη όσο και τα δήθεν «οφέλη» που αυτή επιφέρει στους πολίτες, σε εμάς τους δικηγόρους και γενικότερα στο θεσμό της δικαιοσύνης. Από πολύ νωρίς, η εναλλακτική πρωτοβουλία δικηγόρων Θεσσαλονίκης, είχε επισημάνει τους κινδύνους που ελλοχεύουν σε ένα τέτοιο μόρφωμα, θεωρώντας το ουσιαστικά ως τον προάγγελο της απονομής ιδιωτικής δικαιοσύνης, που απευθύνεται και ευνοεί τους οικονομικά ισχυρότερους και τα μεγάλα οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα σε βάρος του απλού πολίτη και ουδόλως συμβάλλει στην εξοικονόμηση χρόνου και χρήματος για τους προσφεύγοντες σε αυτή τη διαδικασία επίλυσης των διαφορών τους, όπως διατείνονται οι υποστηρικτές του. Το τι είναι η διαμεσολάβηση είναι πλέον γνωστό, τουλάχιστον στους νομικούς κύκλους. Ο διαμεσολαβητής είναι ιδιώτης, μη δικαστικός λειτουργός, σε κάποιες περιπτώσεις ούτε καν νομικός, αμειβόμενος από τα μέρη και διοριζόμενος από αυτά ή και από ένα από αυτά, κατόπιν σχετικής συμφωνίας, όπως σε περιπτώσεις συμβάσεων που εκ των προτέρων διαφαίνεται η θέση ισχύος του ενός μέρους έναντι του άλλου, λ.χ. σε συμβάσεις προσχώρησης. Η όλη διαδικασία διεξάγεται κάτω από ένα πέπλο μυστικότητας, χωρίς να τηρούνται πρακτικά, ενώ η τυχόν επιτευχθείσα συμφωνία κατατίθεται στη γραμματεία του πρωτοδικείου και αποτελεί τίτλο εκτελεστό, μη επιτρέποντας την περαιτέρω προσφυγή του πολίτη στη δικαστική λειτουργία.
Στην επιχειρηματολογία των θιασωτών του θεσμού, ψηλά βρίσκεται η θέση ότι δήθεν η διαμεσολάβηση είναι οικονομική και συμφέρουσα για τον πολίτη επίλυση διαφορών. Στις εξαιρετικά δύσκολες όμως οικονομικές συνθήκες στις οποίες βρίσκεται σήμερα η ελληνική κοινωνία, είναι μάλλον ουτοπικό να θεωρήσει κανείς ότι η προσφυγή του πολίτη σε αυτή τη διαδικασία θα είναι γι αυτόν μια συμφέρουσα οικονομικά επιλογή, αφού, σύμφωνα με τη σχετική υπουργική απόφαση, η κατώτατη μόνο αμοιβή του διαμεσολαβητή ανέρχεται στο ποσό των 100 ευρώ την ώρα, ενώ για την περάτωση μιας διαδικασίας διαμεσολάβησης, ανεξάρτητα από την έκβασή της, ο διαπιστευμένος διαμεσολαβητής τις περισσότερες φορές εξαντλεί το χρονικό περιθώριο που του δίνει ο νόμος, δηλαδή τις 24 ώρες. Ενδεικτικά αναφέρεται ο τιμοκατάλογος (αμοιβή διαμεσολαβητή και έξοδα φακέλου) του Ελληνικού Κέντρου Διαμεσολάβησης, που αναλαμβάνει διεξαγωγές διαμεσολαβήσεων, ο οποίος έχει αναρτηθεί στο διαδίκτυο και σύμφωνα με τον οποίο, η δαπάνη διαμεσολάβησης (έξοδα φακέλου και αμοιβή διαμεσολαβητή) είναι 600 ευρώ για διαφορές μέχρι 15.000 ευρώ, 1.200 ευρώ για διαφορές μέχρι 50.000 ευρώ και, αν η διάρκεια διαμεσολάβησης ξεπεράσει τις 8 ώρες, πράγμα που είναι και το συνηθέστερο, η κάθε επιπλέον ώρα χρεώνεται με 100 ευρώ. Για δε τις διαφορές που το αντικείμενο ξεπερνά τις 50.000 ευρώ, τα έξοδα φακέλου ανέρχονται στα 500 ευρώ και η αμοιβή του διαμεσολαβητή στα 200 ευρώ την ώρα και όλα τα παραπάνω χωρίς να συμπεριλαμβάνεται ο ΦΠΑ. Το κάθε μέρος δηλαδή, εκτός από την αμοιβή και τα έξοδα του δικηγόρου του, επιβαρύνεται και με το παραπάνω κόστος, που σαφώς υπερβαίνει και μάλιστα κατά πολύ το δικαστικό κόστος σε ανάλογες περιπτώσεις. Επιπλέον πρέπει να πληρώσει και παράβολο 100 ευρώ στη γραμματεία του πρωτοδικείου για την εκτελεστότητα του πρακτικού διαμεσολάβησης – όταν το αντίστοιχο πρακτικό της δικαστικής μεσολάβησης είναι 20 ευρώ – σε περίπτωση που επιτευχθεί συμφωνία, ενώ αν αυτή δεν επιτευχθεί, ο πολίτης δεν έχει άλλη επιλογή παρά να στραφεί στη δικαστική επίλυση της διαφοράς του,έχοντας ήδη όμως επιβαρυνθεί με τα παραπάνω κόστη και με επιπλέον καθυστέρηση. Είναι λοιπόν τουλάχιστον άστοχη και ασύμφορη επιλογή η πιο πάνω διαδικασία, κυρίως όταν έτσι κι αλλιώς η ισχύουσα νομοθεσία παρέχει στον πολίτη δυνατότητες για εξωδικαστική επίλυση της διαφοράς του, με πολύ περισσότερα εχέγγυα και πολύ λιγότερο κόστος και με διαδικασίες διαφάνειας και πολύ περισσότερο εναρμονισμένες με την ελληνική δικαιική μας παράδοση, όπως π.χ. η διαιτησία του Κώδικα Πολιτικής δικονομίας – η οποία με κάποιες παραλλαγές έχει ενταχθεί και στο νέο Κώδικα περί Δικηγόρων στο αρθ. 131 και ισχύει παράλληλα – και η νεοεισαχθείσα στον ΚΠολΔ δικαστική μεσολάβηση. Άλλωστε, όταν τα μέρη πραγματικά επιθυμούν αμφότερα να προβούν σε μια συμβιβαστική επίλυση της διαφοράς τους, τα δικηγορικά μας γραφεία έχουν αποτελέσει και στο παρελθόν αλλά πολύ περισσότερο σήμερα, που για όλους μας ο περιορισμός του κόστους είναι επιβεβλημένος από τη σκληρή οικονομική πραγματικότητα, πεδίο υγιούς αντιπαράθεσης επιχειρημάτων και νομικών ισχυρισμών που στοχεύουν σε συμβιβαστική επίλυση της διαφοράς καλύπτοντας νομικά και τις δύο πλευρές.
Σοβαρό ζήτημα γεννάται και στις περιπτώσεις που η διαμεσολάβηση είναι επιβεβλημένη από το νόμο, όπως για παράδειγμα στο σχέδιο που σύντομα θα κατατεθεί προς ψήφιση στη βουλή από την κυβέρνηση, μετά και από τις εντολές της τρόικας και των τραπεζών, και σύμφωνα με το οποίο η προαιρετική μέχρι τώρα προσφυγή στη διαμεσολάβηση, στο νόμο για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά, θα μετατραπεί σε υποχρεωτική προδικασία. Εδώ μετουσιώνεται όλος ο ζήλος όσων επιθυμούν διακαώς να εντάξουν τη διαδικασία αυτή στο δικαιικό μας σύστημά, για τους δικούς τους οφελιμιστικούς σκοπούς αλλά συνάμα και ο άκρατος παραλογισμός τους. Αρκεί να δει κανείς πόσα σχέδια εξωδικαστκού συμβιβασμού ευωδόθηκαν τελικά ανάμεσα στις τράπεζες και τους οφειλέτες τους, πριν την τελευταία αλλαγή του παραπάνω νόμου, όταν το στάδιο αυτό της προδικασίας ήταν υποχρεωτικό για το παραδεκτό της αίτησης. Σχεδόν ΚΑΝΕΝΑ! Άρα, τί νόημα έχει η παραπάνω προσθήκη της διαμεσολάβησης και ποιους σκοπούς εξυπηρετεί πραγματικά; Το μόνο που επιτυγχάνεται είναι να αποθαρρύνεται ο πολίτης να προσφύγει στο νόμο, αφού είναι βέβαιο ότι θα επιβαρυνθεί η ήδη βεβαρημένη οικονομική του κατάσταση με επιπλέον έξοδα και χρονοβόρα διαδικασία, ενώ οι Τράπεζες θα καταφέρουν να φρενάρουν τον καταιγισμό κουρέματος των δανείων από τα ειρηνοδικεία.
Αλλά και όταν η διαμεσολάβηση δεν είναι υποχρεωτική δια νόμου, θα μπορεί να καθίσταται ως τέτοια, με όρο που θα τίθεται, πιθανόν στα «ψιλά γράμματα», στις συμβάσεις από το ισχυρό μέρος (μονοπωλιακή επιχείρηση, τράπεζα) με τη σχετική πρόβλεψη για συγκεκριμένο συνεργαζόμενο διαμεσολαβητή της επιλογής του, που ασφαλώς για το λόγο αυτό, δε θα μπορεί να είναι αμερόληπτος. Με τους τρόπους αυτούς λοιπόν, η διαμεσολάβηση μετατρέπεται σε δούρειο ίππο για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων των οικονομικά ισχυρών. Πέρα όμως από τα παραπάνω, είναι πράγματι η διαμεσολάβηση μια επαγγελματική ευκαιρία για το δικηγόρο και πόσο εύκολα αυτός μπορεί να αποκτήσει τον τίτλο του διαπιστευμένου διαμεσολαβητή;
Στις 20/4/2013 εγκαινιάστηκε στο κτίριο του Δ.Σ.Θ. στη Διαγώνιο το Ινστιτούτο Κατάρτισης Διαμεσολαβητών Θεσσαλονίκης (ΙΚΔΘ) με τη μορφή μιας αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρίας, στην οποία μετέχει ο Δ.Σ.Θ., το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο, Επαγγελματικό Επημελητήριο και Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Θεσ/νικης, σε συνεργασία με το ADR Group, έναν βρεττανικό όμιλο φορέων κατάρτισης διαμεσολαβητών, καθώς η πρακτική αυτή της διαμεσολάβησης είναι τόσο ξένη με την ελληνική έννομη τάξη και πραγματικότητα, που η εκπαίδευσή της στηρίζεται αποκλειστικά στην τεχνογνωσία των ξένων εμπνευστών και εφαρμοστών της. Το πόσο δε προτίθεται ο φορέας αυτός, ιδρυτικό μέλος του οποίου είναι ο Δ.Σ.Θ., να αγκαλιάσει το σύνολο των δικηγόρων της πόλης και όχι μόνο, αλλά και το με ποιο τρόπο πρόκειται να επιβληθεί η διαμεσολάβηση, διαφάνηκε ήδη από τη μέρα των εγκαινίων. Ο Πρόεδρος του συλλόγου μας κος. Βαλεργάκης αρνήθηκε την είσοδο στους δικηγόρους, που μάλιστα ήταν εφοδιασμένοι και με τη σχετική πρόσκληση και παρέταξε στην είσοδο του κτιρίου τα ΜΑΤ, τα οποία με τις ευλογίες του, επιτέθηκαν και χτύπησαν τους παρισταμένους συναδέλφους, μεταξύ των οποίων και μέλη της Εναλλακτικής Πρωτοβουλίας. Το Ινστιτούτο αυτό λοιπόν, αναλαμβάνει να καταρτίσει τους επίδοξους διαμεσολαβητές, δικηγόρους και μη, με σεμινάρια διάρκειας 5 ημερών, εφόσον αυτοί προκαταβάλουν το ποσό των 1.900 ευρώ, ως δίδακτρα, μέσα στα οποία περιλαμβάνεται και «ημερήσιο ελαφρύ γεύμα με καφέ», ενώ την 6η μέρα διεξάγονται, εντός του παραπάνω ινστιτούτου, γραπτές εξετάσεις, στις οποίες εφ΄ όσον επιτύχει ο υποψήφιος, δικαιούται να συμμετάσχει στις εξετάσεις που ορίζει ο νόμος για τη διαπίστευσή του ως διαμεσολαβητής και πραγματοποιούνται κάθε χρόνο, ενώπιον της επιτροπής πιστοποίησης του αρθ. 6, αφού προηγουμένως καταβάλλει για τη συμμετοχή του σε αυτές και το σχετικό παράβολο υπέρ του δημοσίου αξίας 300 ευρώ. Συνοψίζοντας λοιπόν, το κόστος για να καταστεί κανείς διαπιστευμένος διαμεσολαβητής ανέρχεται στο ποσό των 2.200 ευρώ! Σε μια εποχή που οι περισσότεροι από εμάς αδυνατούμε να ανταποκριθούμε ακόμα και στα στοιχειώδη της διαβίωσής μας, ένα τέτοιο ποσό φαντάζει εξωφρενικό και αμέσως αποκλείει την πλειοψηφία των συναδέλφων από την παραπάνω διαδικασία.
Όμως και αν καταφέρει κανείς να λάβει τον τίτλο του διαπιστευμένου διαμεσολαβητή, μπορεί να μην καταφέρει ποτέ τελικά να κάνει απόσβεση του κόπου και των χρημάτων του, καθώς οι διαμεσολαβητές δεν επιλέγονται από τον οικείο κατάλογο με κάποια σειρά προτεραιότητας ή με άλλα αξιοκρατικά κριτήρια, αλλά ελεύθερα από τα ενδιαφερόμενα μέρη και κυρίως όπως προαναφέρθηκε, από το ισχυρό μέρος, με ό τι αυτό συνεπάγεται. Οι δημόσιες σχέσεις και οι γνωριμίες θα είναι αυτές που θα καθορίσουν την καριέρα ενός διαμεσολαβητή, καθώς και το πόσο καλά και υπάκουα θα «συνεργάζεται» με το ισχυρό μέρος που τον επιλέγει, ώστε να τον επιλέξει ξανά και να τον τροφοδοτεί με δουλειά, φυσικά εις βάρος της αμεροληψίας και της ακεραιότητας. Αλλά και η διάταξη του νόμου που προβλέπει μόνο την ιδιότητα του δικηγόρου για τη θέση του διαμεσολαβητή είναι διάτρητη και ουσιαστικά υπό προθεσμία. Για ένα τμήμα των ιδιωτικών διαφορών, τις διασυνοριακές, διαμεσολαβητής μπορεί να είναι και μη δικηγόρος. Ήδη τα ινστιτούτα κατάρτισης εκπαιδεύουν μη δικηγόρους διαμεσολαβητές, ενώ στο υπουργείο δικαιοσύνης υπάρχει ο κατάλογος των διαπιστευμένων διαμεσολαβητών που είναι μη νομικοί. Όσο περνά ο καιρός και ο αριθμός τους θα μεγαλώνει, θα υπάρξει πίεση να αλλάξει ο νόμος και να εναρμονιστεί πλήρως με την κοινοτική οδηγία, την οποία ενσωμάτωσε (2008/52/ΕΚ) και η οποία προβλέπει ότι για όλες τις διαφορές διαμεσολαβητής δύναται να είναι και μη νομικός. Υπό αίρεση όμως τελεί και η υποχρεωτικότητα της παράστασης των μερών με τους πληρεξούσιους δικηγόρους τους, όπως προκύπτει ξεκάθαρα από την προσθήκη της διαμεσολάβησης στο ν. 3869/10 για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά, όπως σήμερα ισχύει, όπου σε αντίθεση με το γενικό ν. 3898/10 για τη διαμεσολάβηση, ρυθμίστηκε ειδικότερα η προαιρετικότητα της παράστασης με δικηγόρο για τη συγκεκριμένη περίπτωση. Αυτός είναι ένας δόλιος τρόπος για να περνάει κάθε φορά, με ειδικότερες διατάξεις, η κατάργηση της υποχρεωτικής παράστασης δικηγόρου στη διαμεσολάβηση.
Ακόμα όμως και αυτή η παράσταση του δικηγόρου στη διαδικασία της διαμεσολάβησης, έχει ως νόμιμη αμοιβή τα 150 ευρώ (εκ των οποίων 20 ευρώ πάγιες εισφορές), ανεξάρτητα από τη φύση, τον όγκο και τη σπουδαιότητα της διαφοράς. Παρόλο που ο φόρτος εργασίας για το δικηγόρο του κάθε μέρους δε διαφέρει σε τίποτα από αυτόν της δικαστικής οδού, η αμοιβή υπολογίζεται σε σαφώς κατώτερα επίπεδα και δίχως λογική, καθώς ουσιαστικά εξομοιώνει μια αμοιβή ειρηνοδικείου με μια αμοιβή για εργασία αρμοδιότητας του Πολυμελούς.
Η διαμεσολάβηση λοιπόν, ούτε τον πολίτη εξυπηρετεί, ούτε την απονομή της Δικαιοσύνης, ούτε αποτελεί νέα επαγγελματική δυνατότητα και ύλη για εμάς του δικηγόρους, αλλά συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Είναι ένα μόρφωμα φτιαγμένο από και για λίγους και προνομιούχους, που, αν βρει έρεισμα, υπάρχουν σκέψεις να επεκταθεί και σε άλλες περιπτώσεις (ποινικές, σχολικές, περιβαλλοντικές κ.α.), όπως συμβαίνει στις χώρες από όπου μας εισήχθηκε. Κάποιοι απεργάζονται την εξαφάνιση του μαχόμενου δικηγόρου, την ολοκληρωτική ιδιωτικοποίηση του δημόσιου πλούτου, από το νερό μέχρι την Υγεία, την Παιδεία, τη Δικαιοσύνη. Θα μας βρουν απέναντι!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s